Algemene informatie

Gender: nature, nurture, anders?
Het debat rondom ongelijkheid tussen mannen en vrouwen wordt vaak doorkruist door het nature/nurture-debat: zijn man/vrouw-verschillen aangeboren of aangeleerd? Algemeen wordt aangenomen dat zowel genen en hormonen als sociaal-culturele achtergrond bijdragen aan het vormgeven van mannelijkheid en vrouwelijkheid en het belang dat eraan gehecht wordt. Waar de term 'gender' eerder tegenover 'sekse' stond om de sociale geslachtelijkheid te onderscheiden van de biologische, wordt 'gender' nu in veel bredere zin gebruikt. Het debat rondom nature versus nurture heeft geleerd dat het onderscheid tussen beide categorieën onmogelijk te maken valt, want wij mensen geven betekenis aan biologische verschijnselen; de betekenis van biologische verschillen staat daarom niet los van de menselijke cultuur.
De term 'gender' wordt nu gebruikt om alles wat met geslachtelijkheid te maken heeft aan te duiden: niet alleen het geslacht van mens of dier maar alle aspecten die daarmee samenhangen. Ook een cultuur kan mannelijk of vrouwelijk zijn en dus 'gendered' of 'geseksueerd' zijn. Zo zijn vele van onze ervaringen, kennis, dagelijks bestaan verbonden met ideeën van mannelijkheid en vrouwelijkheid. Vaak heeft dat onverwachte en/of ongewenste gevolgen.
Deze collegeserie gaat over de gevolgen voor het wetenschappelijk proces van kennisproductie en hoe dat doorwerkt in de maatschappij.

Wetenschap: creatief, innovatief, objectief?
In de wetenschappelijke arena spelen vele maatschappelijke vooronderstellingen een belangrijke rol. Vanuit vrouwenstudies/genderstudies worden er al sinds de jaren zeventig kritische vragen gesteld ten aanzien van wetenschappelijke praktijken in diverse disciplines en gezocht naar alternatieven. Als kern van de kritiek geldt dat normeringen van en vanzelfsprekendheden over mannelijkheid en vrouwelijkheid een belangrijke rol spelen in deze vooronderstellingen en zodoende in onderzoeksvraag, kentheoretische uitgangspunten en gebruikte methoden. In deze lezingeserie wordt het bergip gender en de rol die gender speelt in de wetenschap toegelicht vanuit diverse disciplines.

Wetenschap en maatschappij
De relatie tussen wetenschap en maatschappij is complex. Niet alleen wordt de wetenschap gestuurd door en beoefend in een maatschappelijke context, ook andersom beïnvloedt de wetenschappelijke kennis de maatschappij.
Dit moduul wordt aangeboden in de vorm van een lezingeserie waarin wetenschappers vanuit diverse disciplines iets vertellen over de rol van gender in hun vakgebied en een recent eigen onderzoek toelichten aan de hand van een actuele maatschappelijke discussie.

Inhoud programma

Het programma bestaat uit een serie lezingen door wetenschappers uit diverse vakgebieden. De lezingserie wordt ingeleid door twee meer theoretische bijeenkomsten over gender in de wetenschap en wetenschapskritiek vanuit vrouwen/genderstudies en homo/lesbische studies. De lezingen laten veel ruimte voor vragen en discussie. Er wordt van de student een actieve participatie verwacht.

 PROGRAMMA

Dinsdag 8 februari 2005

Introduktie van het programma

Homostudies, lesbische studies en queer studies
“Homostudies, Lesbische studies. Verleden, heden en toekomst?”
Dr. Gert Hekma

Dr. Gert Hekma is verbonden aan de Afdeling Sociologie/Antropologie als coördinator en docent van Sexuality studies aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn onderzoek richt hij zich voornamelijk op de geschiedenis van (het denken over) homoseksualiteit en contemporaine seksuele culturen. Daarnaast organiseert hij regelmatig debatten en lezingen voor de stichting George Mosse Fonds (www2.fmg.uva.nl/gl/mossenl.html)

Literatuur
- Seidman, Steven (2004) Contested Knowledges. Social Theory Today. Hieruit hoofdstuk 16: Lesbian, Gay, and Queer Theory. 3e editie, 1e ed 1994.
- Seidman, Steven (1997) Difference Troubles. Queering social theory and sexual politics. Hieruit hoofdstuk 4: The refusal of sexual difference: queering sociology.

Dinsdag 15 februari 2005

Vrouwenstudies, genderstudies
“Feminisme en het denken over sekse en wetenschap”
Dr. Saskia Poldervaart

Dr. Saskia Poldervaart is coördinator van de Werkgroep Vrouwenstudies Politieke en Sociale Wetenschappen en docent vrouwenstudies aan de UvA. Zij is gespecialiseerd in feministische en utopische aspecten van historische en huidige sociale bewegingen. Naast haar academisch werk is zij actief betrokken (geweest) bij een groot scala aan maatschappijkritische bewegingen en organisaties.

Literatuur
- Mol, Annemarie (1989) ‘ “Sekse” en “wetenschap”: een vergelijking met twee onbekenden’ Uit: Boon/deVries (eds.)Wetenschapstheorie: de empirische wending. Pp.97-107.
-Nicholson, Linda (1990) Feminism/Postmodernism. Hieruit: ‘Introduction’, p.1-16.
-Bakker, Anne (2004) ‘Breedbeeld wetenschap. Een kritisch pleidooi voor modernisering binnen de sociale wetenschappen.’ In: Facta oktober 2004, uitgave van SISWO oktober 2004, p. 8-10.

Dinsdag 22 februari 2005

Gender in de mediastudies
“Echte mannen, stoere meiden: Marlon Brando meets Buffy the Vampire Slayer.”
Drs. Tonny Krijnen

Drs. Tonny Krijnen studeerde communicatiewetenschap met als specialisatie mediastudies en publieksstudies aan de Universiteit van Amsterdam. Zij is inmiddels als promovendus werkzaam bij de Amsterdam School of Communications Research. Het promotie-onderzoek richt zich op de samenhang tussen ontwikkeling van de morele verbeelding en populaire televisie.

Literatuur
- Van Zoonen, Liesbet (1994) Feminist Media Studies. Hieruit hoofdstuk 2 en 3, pp. 11-42.
- Shiach, M. (1991) Feminism en Popular Culture, in: Critical Quarterly, vol. 33, pp. 37-45.

Dinsdag 1 maart 2005

Gender in de taalwetenschap
“Sprekend een vrouw?”
Dr. Ingrid van Alphen

Dr. Ingrid C. van Alphen is gespecialiseerd in de Interactionele Sociolinguistiek en is als universitair docente verbonden aan de opleiding Taalwetenschap van de Universiteit van Amsterdam. Ingrid van Alphen is gepromoveerd op het taalgebruik en taalgedrag van 15-jarige Nederlandse meisjes en jongens. Zij geeft onderwijs op het gebied van taal en interactie, sociolinguistiek, taal en gender. Haar huidige onderzoek gaat over sociale variatie in de talige uitdrukkingsvormen van emoties, oordelen, en opinies in gesprekken.

Literatuur
- Janet M. Bing & Victoria L. Bergvall 1996 'The question of questions: beyond binary thinking' In: Bergvall, V.L., J.M. Bing & A.F. Freed (eds) Rethinking language and gender research. Theory and practice. London: Longman pp. 1-30
- Deborah Cameron 'The language-gender interface: challenging co-optation'In:  Bergvall, V.L., J.M. Bing & A.F. Freed (eds) Rethinking language and gender research. Theory and practice. London: Longman pp.31-53

Dinsdag 8 maart 2005

Internationale Vrouwendag: alternatief programma

Dinsdag 15 maart 2005

Gender in de migratiestudies
“The cultural politics of migrant domestic labour.”
Prof. Dr. Annelies Moors

Prof. dr. Annelies Moors studeerde Arabisch aan de Universiteit van Damascus, en antropologie aan de UvA. Sinds de jaren 80 deed zij veel veldwerk in Palestina en Yemen en publiceerde o.a. Women, Property and Islam: Palestinian Experiences 1920-1990 (Cambridge University Press, 1995), Discourse and Palestine: Power, Text and Context (Het Spinhuis, 1995). Sinds 2001 is zij hoofd van het ISIM (International Institute for the Study of Islam in the Modern world, zie www.isim.nl).

Literatuur
- Moors, Annelies, 2003, 'Migrant Domestic Labor: Transnationalism, Identity Politics and Family Relations. A Review Essay', Comparative Studies in Society and History 45, 2:  386-395.
- Pei-Chia Lan, 2003, "Negotiating Social Boundaries and Private Zones: The Micropolitics of Employing Migrant Domestic Workers", Social Problems 50, 4: 525-549.

 
Dinsdag 22 maart 2005

Gender in de onderwijskunde
"Sekse op school: van meisjesprobleem naar jongensprobleem."
Dr. Monique Volman

Dr. Monique Volman is pedagoog en onderwijskundige. Zij werkt als UHD bij de afdeling Onderwijspedagogiek van de Vrije Universiteit Amsterdam en als lector 'Identiteitsontwikkeling in de school' bij de Faculteit Educatie van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Haar interessegebied is de identiteitsontwikkeling en verschillen tussen leerlingen.

Literatuur
- Volman, M. (1999). Verdwenen achterstand en nieuwe ongelijkheid. In: Dekkers, H. (red.). Katern 'Omgaan met verschillen'.  Onderwijskundig Lexicon, Editie III, pp.44-61.
- Volman, M. (2004). Jongens en juffen; wat is het probleem? Pedagogiek, 24 (2), pp. 107-111.
- Swain, J. (2004). The resources and strategies that 10-11-year-old boys use to construct masculinities in the school setting. British Educational Research Journal, 30 (1), 167-185.

Dinsdag 29 maart 2005

Opdracht inleveren, geen bijeenkomst

Dinsdag 5 april 2005

Gender in de genetica
“Sekse en genetische diversiteit”
Dr. Amade M’charek

Dr. Amade M'charek is UHD, verbonden aan de afdeling politicologie en biologie (UvA). Ze geeft onderwijs, aan de FNWI, over de maatschappelijke aspecten van wetenschap en technologie en doet onderzoek naar diversiteit in bio-medische praktijken. Zij is gepromoveerd op een laboratoriumonderzoek naar het Human Genome Diversity Project. Momenteel verricht en begeleidt ze onderzoek naar diversiteit in biomedische praktijken en naar de interferentie tussen wetenschaps- en juridische praktijken in de geschiedenis van het DNA-bewijs in Nederland.

Literatuur
- Mol (1985) " Wie weet wat een vrouw is? Over de verschillen en de verhoudingen tussen disciplines" Tijdschrift voor Vrouwenstudies 21, pp. 10-22.
- Landacker (2000) "Immortality, In Vitro: A history of the HeLa cell line" in P.E. Brodwin (ed.) Biotechnology and Culture: Bodies, Anxiety, ethics, pp. 53-73.

 
Dinsdag 12 april 2005

Gender in de milieukunde
“Zeemeerminnen en waternimfen”
Drs Annemarie van de Vusse

Drs. Annemarie van de Vusse studeerde scheikunde aan de UvA en werkte daarna enige tijd als wetenschapsjournaliste. Zij is kort verbonden geweest aan de Landbouw Universiteit Wageningen en is moenteel verbonden aan de Technische Universiteit Delft. Daarnaast heeft zij sinds 1995 haar eigen milieu advies bedrijf, Vusse Milieuadvies (www.vusse.demon.nl).

Literatuur
- Drs. I. van der Molen, (2000) ‘Sustainable development and water in international gender perspective : Visie op Gender.  Hoofdstroom of keerpunt.’ In opdracht van: Directie Coördinatie Emancipatiebeleid Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Dinsdag 19 april 2005

Gender in de wijsbegeerte
Titel wordt later bekend gemaakt
Drs. Angela Grooten

Literatuur
Wordt later bekend gemaakt

Dinsdag 26 april 2005

Gender in de wetenschapsgeschiedenis
“De sekse van de geleerde: uitsluiting en insluiting van vrouwen in de wetenschap.”
Dr. Petra de Vries en dr. Barbara van Balen

Dr. Petra de Vries is een van de oprichtsters van Vrouwenstudies in Nederland en sinds jaar en dag als docente betrokken bij Vrouwenstudies aan de UvA. Zij promoveerde op de geschiedenis van reglementering en bestrijding van prostitutie in Nederland. Zij is gespecialiseerd in de geschiedenis van de feministische beweging en de feministische wetenschapsbeoefening.

Dr. Barbara van Balen(1955) heeft gepubliceerd over positieve actie en de positie van vrouwen in de universiteit is werkzaam als organisatieadviseur en interimmanager. Publicaties o.a.:
Balen, Barbara  van en de Wit, Dorien. Het aandeel van vrouwen. Positieve actie in Nederland. Aramith, Bloemendaal, 1990.
Balen, Barbara van en Fischer, Agneta (red.): De universiteit als modern mannenklooster. Het Spinhuis, Amsterdam 1998.
Balen, Barbara van Vrouwen in de wetenschappelijke arena, Sociale sluiting in de universiteit. Dissertatie Universiteit van Amsterdam. Spinhuis, Amsterdam 2001.

Literatuur
- Balen, Barbara van en Annelies van Vianen:‘Old boys networks’ in de academie. Sociale sluiting in universiteiten. In: Tijdschrift voor Genderstudies, 5e jrg 2002- 1 p. 18-27.

Dinsdag 3 mei 2005

Gender in de geschiedenis
"Van armenzorg tot kostwinnersmodel: ontwikkeling van de sociale welvaartstaat."
Prof. Dr. Frances Gouda

Prof.dr. Frances Gouda is hoogleraar Vrouwenstudies, in  het bijzonder op het gebied van geschiedenis van het  (post)kolonialisme en multiculturaliteit, aan de Faculteit der  Maatschappij- en Gedragswetenschappen (UvA) Zij studeerde Geschiedenis aan de  University of Washington (Seattle) en  promoveerde aan de University of Washington. Sindsdien heeft zij als docent en research fellow gewerkt aan diverse universiteiten: Wellesley College, Harvard University, Woodrow Wilson International Center for Scholars, American University (Washington D.C.) en The George Washington University, tot zij in 1999 bij het Belle van Zuylen Instituut van de Universiteit van Amsterdam kwam.

Literatuur
-Gouda, Frances (1995) Poverty and Political Culture. The rhetoric of social welfare in the Netherlands and France, 1815-1854. Hieruit: hoofdstuk 7, ‘Edification, Employment, or Enclosure: The content of poor relief policies. P.203-252.
-Akkerman, Tjitske (1998) ‘Political participation and social rights. The triumph of the breadwinner in the Netherlands.’ In: Bussemaker, Jet & Rian Voet (eds.) Gender, participation and citizenship in the Netherlands. Aldershot, Ashgate
-Bussemaker, Jet (1998)

Dinsdag 10 mei 2005

Gender in de technologiestudies
"Vrouwen als coproducenten van de techniekontwikkeling"
Dr. Ruth Oldenziel i.s.m. dr. Liesbeth Bervoets

Dr. Ruth Oldenziel studeerde Nieuwste- en theoretische geschiedenis aan de UvA waarna ze aan diverse Amerikaanse universiteiten verbonden was als student, promovenda of fellow: Smith College North Hampton, University of Massachusetts en Yale. Zij schreef diverse boeken en artikelen over gender en techniekgeschiedenis, o.a Making Technology Masculine: Men, Women and Modern Machines in America, 1870-1945 (1999); Crossing Boundaries, Building Bridges (2000); Gender and Technology. A Reader (2003).

Dr. Liesbeth Bervoets is universitair docent bij de Afdeling Politicologie, Faculteit Maatschappij en Gedragswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam. Arbeid, techniek en gender zijn telkens terugkerende thema’s in haar onderzoek. Zij publiceerde onder andere over de interacties tussen producenten en consumenten in de woningbouw in het kader van zevendelige serie: Techniek in Nederland in de 20ste eeuw.

Literatuur
Wordt later bekend gemaakt.

 
Dinsdag 17 mei 2005

Gender in de politicologie
“Burke of de definitieve terugkeer van de hanigheid.”
Dr. Jantine Oldersma

Dr. Jantine Oldersma doceert Bestuurskunde en is als onderzoeker verbonden aan het Joke Smit Instituut, beide aan de Universiteit Leiden. Zij specialiseerde zich in de studie van vrouwen in politieke elites en promoveerde op een onderzoek naar vrouwen in het Nederlandse adviesraadstelsel. Zij maakt deel uit van het Research Network Gender and the State, dat vergelijkend onderzoek doet naar emancipatiebeleid in vijftien democratische landen. Verder publiceerde zij in diverse periodieken artikelen op het gebied van massacultuur, over vrouwen en romantische literatuur, vrouwen en humor en feministische detectives.

Literatuur
- Joyce Outshoorn (1992)‘Women and politics in the Netherlands – A review of the literature.’ In: European Journal of Political research 21 (4): 453-467.
- Jantine Oldersma, ‘Can a woman be just like a man? The representation of women in the corporatist world in the Netherlands.’ In: Jet Bussemaker en Rian Voet, Gender, Participation and Citizenship in the Netherlands. Aldershot, Ashgate 1998, 122-133.
- Fiona Mackay, Gender and Political Representation in the UK: The State of the ‘Discipline’. In: British Journal of Politics and International Relations, 2004 Vol 6, 99-120.

Dinsdag 24 mei 2005

Gender in de internationale betrekkingen
Titel wordt later bekend gemaakt
Dr. Marieke de Goede

Dr. Marieke de Goede studeerde internationale betrekkingen aan de UvA, waarna zij diverse buitenlandse universiteiten aandeed als student, fellow, danwel promovenda, o.a. in Toronto, New York en Newcastle. Nu is zij docent Politieke geschiedenis en internationale Betrekkingen bij de Faculteit der Geesteswetenschappen (UvA). Haar werk richt zich voornamelijk op culturele en geseksueerde geschiedenissen van moderne financiele markten en de recente ‘war on terrorist finance’.

Literatuur
- Mariane Marchand en Anne Sisson Runyan, 'Introduction' in Marchand and Runyan 'Gender and Global Restructuring' London Routledge 2000.
- Charlotte Hooper 'Masculinities in Transition' in Marchand and Runyan 'Gender and Global Restructuring' London Routledge 2000.
- Brigitte Young (2000) 'Disciplinary Neo-Liberalism in the European Union and Gender -Politics,' New Political Economy 5 (1): 77-98.

Dinsdag 31 mei 2005

Gender in de economie
"Adam Smith en de onzichtbare Vrouw"
Dr. Edith Kuiper

Dr. Edith Kuiper is onderzoeker bij de onderzoeksgroep “Geschiedenis en filosofie van de economische wetenschap” aan de Economische Faculteit van de Universiteit van Amsterdam. Zij doet onderzoek naar gender & Adam Smith, de grondlegger van de economische wetenschap. Zij is voorzitter van de Europese Afdeling van IAFFE (International Association of Feminist Economics), associate editor van het tijdschrift Feminist Economics en (mede) redacteur van Out of the Margin. A feminist perspective on economics (Routledge, 1995), Toward a feminist philosophy of economics (Routledge, 2003) en Feminist Economics and the World Bank (Routledge, 2005) en auteur van ’The most valuable of all Capital’. A gender reading of economic texts (Amsterdam: thela thesis, 2001).

Literatuur
- Mary Collier 'The Woman's Labour. An Epistle to Mr. Stephen Duck, In
Answer to his Poem, called The Thresher's Labour'.
- Kathryn Sutherland (1995) ‘Adam Smith’s master narrative: women and the Wealth of Nations’ Uit: Stephen Copley en Kathryn Sutherland (eds.) Adam Smith’s Wealth of Nations:New Interdisciplinairy Essays. Manchester university Press.

Dinsdag 14 juni 2005

Inleveren eindopdracht

Praktische informatie

Voor wie is deze keuzemodule bedoeld?
Dit module richt zich op gevorderde (ex-)studenten van verschillende universiteiten uit alle voorkomende wetenschapsgebieden, evenals andere geïnteresseerden.
Niveau: 3e jaars WO, maar zeker ook interessant voor MA studenten en alumni.
Ingangsvoorwaarde: WO- propedeuse,  niet WO-studenten kunnen voor toelating contact opnemen met S.W. Poldervaart  telefoon 020 525 4405.

Collegetijden
Start: 8 februari tot en met 21 juni 2005.
Elke dinsdag om 19.00 - 21.30 uur. Voor één lezing zal er een alternatieve dag of tijd gelden.

Locatie
Gebouw A, zaal E
Behalve 14 juni dan is de locatie gebouw A, zaal C. 
Roeterseilandcomplex, Roeterstraat 15 te AmsterdamRoeterstraat
1018 WB Amsterdam

Literatuur
Er zal een reader worden samengesteld met wetenschappelijke artikelen uit diverse disciplines en discussiestukken uit kranten en tijdschriften. De reader zal voorafgaand aan de colleges verkrijgbaar zijn.

Toetsing
Tussentijdse opdrachten en een eindopdracht.

Studielast
6 ECTS

Kosten

• Voor UvA-studenten: geen kosten, wel inschrijven.
• Voor UvA-docenten: geen kosten, wel inschrijven.
• Voor studenten ingeschreven bij een andere universiteit of bij hbo: geen kosten, indien het voltijds wettelijke collegegeld is betaald, tevens inschrijving als bijvakker* verplicht
• UvA-alumnipashouders: €  30,-  per EC*
• Anderen: € 50,-   per EC**

*    Indien ingeschreven als student bij andere instelling hoger onderwijs tegen instellingstarief dan kan voor inschrijving als bijvakker een aanvullend collegegeld gevraagd worden.
**   collegecyclus met een studielast van 6 EC kost  € 180,- en van 10 EC € 300,-
*** collegecyclus met een studielast van 6 EC kost € 300,- en van 10 EC € 500,-

Meer informatie
Contactpersoon IIS: G.J. de Reuver
Inhoudelijk informatie: S.W. Poldervaart