Gepubliceerd op 15 juli 2008

Kunstmatige intelligentie en het recht

John McCarthy is één van de oprichters van kunstmatige intelligentie als vakgebied. Hij noemde het recht en de rechtspraak één van de belangrijke gebieden waar Kunstmatige intelligentie nuttig zou zijn. In de rechtsinformatica gaat het om het toepassen van technieken uit de informatica en kunstmatige intelligentie op wetten, regelgeving en rechtspraak. Hierbij is kennisrepresentatie erg belangrijk. Bij kennisrepresentatie onderzoeken wetenschappers de beste manier om kennis op te slaan op de computer, zodat de computer het ‘begrijpt' en ermee kan redeneren. "Het recht is een heel geschikt domein om te representeren op de computer, omdat het zo gestructureerd is.", zegt Rinke Hoekstra, onderzoeker bij het Leibniz Center for Law, het onderzoeksinstituut voor rechtsinformatica aan de UvA.

Drs. Rinke Hoekstra

Wetteksten verwijzen heel uitgebreid naar elkaar, de structuur lijkt op die van webpagina's. Het is vrij gemakkelijk om wetteksten toegevoegde waarde te geven door deze structuur expliciet te maken voor de computer. Je kunt er dan veel meer informatie uithalen. Als een wet bijvoorbeeld verandert, moeten wetten die naar deze wet verwijzen mogelijk ook aangepast worden. Dankzij de toegevoegde structuur is het meteen duidelijk om welke wetten het gaat.

Europese richtlijnen

Naast de structuur proberen wetenschappers ook de betekenis van wetten en regelgeving vast te leggen op de computer. De computer kan er dan allerlei interessante dingen uit afleiden. Stel dat de regering een nieuwe wet maakt over ladders en mensen die ramen lappen. Met een formele representatie van de Nederlandse wet en de Europese richtlijnen is het bijvoorbeeld mogelijk om automatisch te toetsen of de wet voldoet aan de Europese richtlijnen. Hierdoor kunnen juristen nieuwe wetten gemakkelijker controleren en dat scheelt veel tijd.

Voor Rinke Hoekstra is het een uitdaging om te stoeien met wetteksten en een formele taal: "Het is net alsof je bezig bent met lego. Je hebt een aantal verschillende soorten bouwsteentjes en daar probeer je een mooi kasteel mee te maken. Soms lukt het net niet, omdat een bepaald steentje niet beschikbaar is." De maatschappelijke relevantie van de projecten is ook belangrijk: "In dit vakgebied kun je wat doen aan de rechtsongelijkheid tussen mensen en de toegankelijkheid van wetten en regelgeving verbeteren. Dat is een mooi ideaal", zegt Hoekstra. 

Bron: Afdeling communicatie FNWI